Wie is de eigenaar van het probleem? Het kind of de ouder?
Een aantal jaren geleden werden er in mijn kindercoach praktijk echt vaak kinderen aangemeld die ondersteuning nodig hadden vanwege de scheiding van ouders.
Toen werd ik mij pijnlijk bewust dat gedoe tussen ouders veel leed kan veroorzaken bij kinderen. En als het kind dan naar een kindercoach wordt gebracht moet het kind dus als het ware de problemen oplossen die ouders veroorzaakt hebben.
Dat vond ik niet eerlijk en precies hierom heb ik mezelf omgeschoold tot mediator en aangesloten bij Zorgzaam Scheiden. Om de gesprekken over de scheiding zo-goed-als-mogelijk te laten verlopen. Om de afspraken over de kinderen af te stemmen op de behoefte van de kinderen. Om ouders te helpen het toekomstig ouderschap vorm te geven.
Goed ouderschap
In de meeste gevallen loopt dat goed. Zijn ouders en kinderen uiteindelijk tevreden met alle gemaakte afspraken. En kunnen ouders het gezamenlijk ouderschap goed invullen waardoor kinderen voelen dat beide ouders er voor hen zijn.
Evaluatiegesprek is belangrijk
Ouders vragen mij vaak na verloop van tijd (meestal na 8-9 maanden) ook om ondersteuning bij evaluatiegesprekken om hulp te krijgen bij het samen tot oplossingen komen als zaken veranderen. Zaken veranderen natuurlijk altijd als kinderen ouder worden, kinderen krijgen dan vaak andere behoeften en hebben vaak andere begeleiding nodig.
Helaas kom ik ook verdrietige situaties tegen. Situaties waarin de problemen tussen ouders of in het gezin zo groot zijn geworden dat de relatie tussen één van de ouders en één van de kinderen verstoord is geraakt.
Wat is een verstoorde ouder-kind relatie?
Er ontstaat eerst meestal een soort verwijdering, een minder affectief contact, de ouder en/of het kind houden wat afstand, vaak bang om teleurgesteld te worden. Ouder en kind vervreemden dan van elkaar.
De oorzaak hiervan kan een hele duidelijke aanleiding hebben; een ruzie, een conflict, een impactvolle gebeurtenis, andere verwachtingen van ouder naar kind of andersom of uit elkaar groeien naar mate het kind ouder wordt en andere behoeften en grenzen nodig heeft.
Als dergelijke dingen spelen ontstaat vaak teleurstelling en ook een gevoel van machteloosheid. Je wilt er iets aan doen maar weet niet hoe en durft niet uit angst om het nog erger te maken.
Ga problemen niet uit de weg, ga in gesprek
Als er in zulke situaties niet gesproken wordt en de situatie blijft bestaan gaat deze niet vanzelf weg, nee sterker nog de situatie verergert en de verwijdering wordt groter; er ontstaat een breuk. Het is dus echt belangrijk om in gesprek te komen over wat er dwarszit.
Gebeurt dat niet dan bestaat de kans dat de relatie tussen ouder en kind zeer ernstig beschadigt en er zelfs sprake kan zijn van ouderverstoting.
Ouderverstoting
Bij ouderverstoting verbreekt het kind het contact met één van de ouders. Vaak wordt dit veroorzaakt door manipulatief gedrag van de andere ouder waardoor het kind vanwege de complexiteit en vanuit loyaliteit voor de andere ouder het contact verbreekt. (voor meer info over ouderverstoting: zie blog “Ouderverstoting, wat betekent dat voor de kinderen” en “Ouderverstoting daar wil jij toch niet aan meewerken”)
Soms hoor ik aan tafel dat een breuk tussen één van de ouders en één van de kinderen zelfs de aanleiding is voor mensen om uit elkaar te gaan. Dat terwijl er op zich voor de ouders geen aanleiding is om te gaan scheiden. Maar dit onder druk van de situatie in het gezin kennelijk wel nodig is. Dit maakt de hele situatie extra complex.
Symbiotische relatie
Een andere vorm van een ongezonde ouder-kind relatie is een symbiotische relatie tussen ouder en kind. Er is dan sprake van afhankelijkheid en sterke betrokkenheid tussen de ouder en het kind.
Kinderen leren in een dergelijke relatie dat hun ontwikkeling minder belangrijk is dan de behoeftes van de ouder. Het kind past zijn gedrag continu aan. Dit aanpas-gedrag kan de ontwikkeling van het kind verstoren.
Aanpassen kind aan ouders
Als een kind geboren wordt is het volledig afhankelijk van de ouders. Naarmate kinderen ouder worden zijn ze steeds minder afhankelijk van ouders en steeds meer zelfstandig. In een symbiotische relatie tussen ouder en kind passen kinderen zich vaak erg aan aan de behoeftes van de ouder.
Een voorbeeld is dat een kind het liefst alleen bij de ouder thuis is in plaats van te spelen met leeftijdsgenoten of te gaan sporten. Of een kind dat de ouder steeds troost omdat de ouder het liefst niet alleen gelaten wil worden na een scheiding.
Kinderen kunnen in een symbiotische relatie met een ouder zich langzamer ontwikkelen en langer klein gehouden worden.
Als het kind geen kind kan zijn
Het kan ook andersom gebeuren; het kind krijgt een volwassen rol, waar het feitelijk veel te jong voor is en mag dus geen kind zijn. Dit wordt parentificatie genoemd.
Dit komt vaak voor als de ouder in de slachtofferrol zit, na een scheiding of bij ziekte. De ouder stapt in de rol van het behoeftige kind en het kind kan niet anders dan voor de ouder zorgen. De rollen worden dus omgedraaid. Voor kinderen is dit een erg zware belasting. Ze kunnen dan geen kind meer zijn.
Waarom gebeurt dit bij kinderen?
Kinderen doen dit soms uit schuldgevoel. Als het kind bijvoorbeeld het gevoel heeft dat de scheiding van ouders zijn schuld is.
Soms doen kinderen dit omdat ze veel aandacht en waardering krijgen voor het volwassen gedrag. Door mee te helpen in huis na de scheiding door bijvoorbeeld elke avond eten te koken krijgt het kind veel complimentjes.
En soms doen kinderen dit uit angst voor wat er zou kunnen gebeuren met de ouder als het kind niet de sterke is. Bijvoorbeeld de ouder is zo enorm verdrietig en van slag door de scheiding dat het kind de ouder niet tot last wil zijn en daarom de ouder voortdurend troost, zoals de ex-partner/andere ouder dat voor de scheiding altijd deed.
Te grote verantwoordelijkheid voor kinderen
Kinderen hebben in dergelijke rollen een te grote verantwoordelijkheid, ze kunnen dan geen kind zijn, offeren zich op, cijferen zich weg, laten pleasend gedrag zien en proberen het probleem van de ouder op te lossen. De ongezonde patronen die kinderen jong ontwikkelen kunnen hen in hun eigen volwassen leven enorm in de weg zitten.
Gezonde ouder kind relatie belangrijk
Kinderen spiegelen en ontwikkelen zich aan de relatie met hun ouders. Je als ouder bewust zijn van wat voor relatie je hebt met je kinderen is belangrijk. Een gezonde ouder-kind relatie is nodig voor een gezonde ontwikkeling van kinderen.
“Kinderen moeten kinderen kunnen zijn”
Online keuzehulp
Weet je niet waar je moet beginnen? Beantwoord een aantal korte vragen. Je krijgt direct een indicatie van het traject en de bemiddelaar in jullie regio. Zonder gegevens achter te laten.
Wil je liever je vragen rechtstreeks met iemand bespreken?
Eerste gesprek is kosteloos & vrijblijvend.
