Wat is loyaliteit?
Kinderen zijn van nature loyaal aan beide ouders. Loyaliteit betekent dat een kind zich verbonden voelt met zijn ouders en hen niet wil verliezen. Die verbondenheid zit diep in hun systeem en ontstaat vanaf de geboorte.
Het is een basisband die vanzelfsprekend is en niet zomaar verdwijnt. Ook niet na een scheiding. Zelfs als een ouder tekortschiet, bijvoorbeeld door verslaving, afwezigheid of onveilig gedrag, blijft die band bestaan.
Kinderen willen niemand kwijt, niemand teleurstellen en al helemaal niemand in de steek laten.
Loyaliteit bij kinderen na een scheiding
De angst om een ouder pijn te doen door van de één te houden terwijl de ander daar zo boos op is, of verdrietig om is, zorgt voor innerlijke spanning.
Door ruzies, negatieve opmerkingen en onrust binnen het gezin, kan een kind klem raken. Er kan een innerlijke strijd ontstaan dat het kind moet kiezen tussen zijn of haar ouders.
Niet omdat dit wordt gevraagd, maar omdat een kind aanvoelt hoe de sfeer verandert. Hoe woorden anders klinken. Hoe stiltes zwaarder worden. Kinderen voelen feilloos aan hoe jij je voelt.
Ook als je niets zegt pikken ze emoties op via toon, lichaamstaal en sfeer. Als jij verdrietig, eenzaam of teleurgesteld bent, zal je kind dat willen verzachten.
Onderzoek
Onderzoek laat zien dat dit zich vaak niet uit in grote, dramatische situaties, maar juist in kleine, dagelijkse momenten.
Bijvoorbeeld tijdens een sportwedstrijd waar beide ouders langs de kant staan en een kind twijfelt naar wie hij of zij als eerste zal gaan, uit angst dat de ander zich gepasseerd voelt.
Of een leuk weekend bij de ene ouder dat bij de andere ouder een stuk minder enthousiast wordt verteld, omdat het kind bang is dat die ouder zich buitengesloten voelt.
Loyaliteitsconflict
Die innerlijke strijd die eerder benoemd werd, noemen we een loyaliteitsconflict.
Dit komt bij veel kinderen voor en is een gebruikelijke reactie op een grote verandering als een scheiding.
Tegelijkertijd kan het bij sommige kinderen diepe psychische gevolgen hebben, afhankelijk van hoe gevoelig een kind is en wat het meemaakt.
Als een kind last heeft van deze innerlijke strijd kan zich dat op verschillende manieren uiten.
Kinderen kunnen zeggen wat zij denken dat jij wilt horen, zichzelf wegcijferen, dingen gaan verzwijgen, en in sommige gevallen zelfs kwaad over de andere ouder spreken, omdat ze denken dat ze jou daarmee een goed gevoel geven.
Woorden die onbedoeld druk geven
Het is heel normaal dat je je kind mist wanneer hij of zij bij de andere ouder is. Zeker in het begin van een scheiding. Dat gevoel mag er zijn.
Tegelijkertijd is het goed om bewust te zijn van wat je zegt. Volgens onderzoek kunnen bepaalde uitspraken ervoor zorgen dat je kind het idee krijgt dat jij je rot voelt als hij of zij er niet is of iets heeft gedaan zonder jou. Je kind zal dat proberen goed te maken.
| Wat je misschien zegt | Wat je kind kan voelen | Wat helpt wel |
|---|---|---|
| Ik ga je missen | “Mama/papa is verdrietig zonder mij.” | Ik wens je een fijne tijd bij papa/mama. |
| Wat jammer dat ik daar niet bij was | “Mijn plezier doet de ander pijn.” | Wat leuk dat je het zo naar je zin had. |
| Wat fijn dat je er weer bent | “Het was niet oké dat ik weg was.” | Heb je het leuk gehad bij papa/mama? |
Je hoeft je gevoelens niet aan de kant te zetten, ze mogen er gewoon zijn. Maar probeer woorden te kiezen die geen verantwoordelijkheid bij je kind leggen voor jouw emoties.
Hoe je als ouder nog meer kunt helpen
Kinderen die in een loyaliteitsconflict zitten, ervaren volgens onderzoek meer stress en onzekerheid. Ze hebben minder ruimte om vrij te spelen, te voelen en zichzelf te zijn.
Hun aandacht gaat dan niet meer naar hun eigen ontwikkeling, maar naar het bewaken van de emotionele balans van hun ouders.
Omdat een loyaliteitsconflict vaak pas later zichtbaar wordt, wanneer het leven zich echt over twee werelden heeft verdeeld, is het belangrijk om hier vanaf het begin rekening mee te houden.
Wat kan daarbij helpen?
Wat daarbij kan helpen, is dat jullie beiden duidelijk maken dat je kind net zoveel van de één als van de ander mag houden en nooit hoeft te kiezen.
Je kunt best vertellen dat je het moeilijk vindt, dat is zelfs heel eerlijk, maar zeg er ook bij dat jij voor jezelf kunt zorgen.
Dat je kind geen rekening hoeft te houden met wat je wel of niet wilt horen, en dat je het fijn vindt als je kind het leuk heeft bij de andere ouder en plezier maakt.
Door deze boodschap te blijven herhalen, verklein je de kans dat je kind zich verantwoordelijk gaat voelen voor jouw emoties.
Tot slot
Je hoeft geen perfecte ouder te zijn. Je hoeft het niet altijd goed te doen. Maar je kunt wél bewust zijn van wat je zegt, hoe je het zegt en wat je kind tussen de regels door hoort.
Kleine aanpassingen kunnen vaak al een groot verschil maken in hoe veilig een kind zich voelt om zichzelf te zijn, zonder het gevoel te hebben dat het iemand tekortdoet.
“Een kind mag van beide ouders houden, zonder te hoeven kiezen.”
Online keuzehulp
Weet je niet waar je moet beginnen? Beantwoord een aantal korte vragen. Je krijgt direct een indicatie van het traject en de bemiddelaar in jullie regio. Zonder gegevens achter te laten.
Wil je liever je vragen rechtstreeks met iemand bespreken?
Eerste gesprek is kosteloos & vrijblijvend.
