Schenkingen en erfenissen bij scheiding: moet je deze delen?
Heb je tijdens je huwelijk een schenking of erfenis ontvangen en gaan jullie scheiden? Dan is een belangrijke vraag of je deze moet delen met je partner of dat het geld van jou blijft.
Allereerst is het van belang wanneer en op welke voorwaarden jullie zijn getrouwd. Ook is belangrijk of de erflater (degene die de erfenis nalaat) of schenker voorwaarden aan de erfenis of schenking heeft verbonden.
En als laatste moet worden gekeken naar wat er met het ontvangen geld is gebeurd. Staat het nog op een rekening, is het geïnvesteerd in bijvoorbeeld jullie woning of hebben jullie het inmiddels uitgegeven?
Algehele gemeenschap van goederen
Zijn jullie vóór 1 januari 2018 getrouwd en niet naar de notaris geweest om huwelijkse voorwaarden op te stellen? Dan geldt in principe de algehele gemeenschap van goederen.
In de basis zijn de bezittingen en schulden daardoor gezamenlijk. Ook een schenking of erfenis die één van jullie tijdens het huwelijk heeft ontvangen, valt in beginsel binnen de huwelijksgemeenschap.
Wel kan de erflater of schenker hebben bepaald dat de erfenis of schenking buiten de gemeenschap moet blijven. Dit gebeurt door middel van een uitsluitingsclausule.
Beperkte gemeenschap van goederen
Zijn jullie op of na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden? Dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen.
Een belangrijk verschil is dat erfenissen en schenkingen in principe privé blijven van degene die ze ontvangt. Ze vallen dus niet automatisch in de huwelijksgemeenschap.
De schenker of erflater kan onder voorwaarden juist hebben bepaald dat een schenking of erfenis wél voor jullie beiden bestemd is.
Huwelijkse voorwaarden
Hebben jullie huwelijkse voorwaarden opgesteld? Dan moet eerst worden gekeken naar de afspraken die daarin zijn vastgelegd over privé- en gezamenlijk vermogen.
Daarin kan bijvoorbeeld zijn bepaald hoe tijdens een scheiding met bepaalde bezittingen en vermogensbestanddelen moet worden omgegaan.
Ook kan een erflater in een testament hebben bepaald dat een erfenis uitsluitend voor de erfgenaam bestemd is.
Uit- of insluitingsclausule
Bij een schenking of erfenis kunnen voorwaarden zijn opgenomen die bepalen of het vermogen privé blijft of juist binnen de gemeenschap terechtkomt.
Een uitsluitingsclausule bepaalt dat de schenking of erfenis privé blijft van degene die deze ontvangt.
Bij een insluitingsclausule kan juist worden bepaald dat een schenking of erfenis binnen de gemeenschap valt.
Daarom is het bij een scheiding belangrijk om niet alleen te kijken naar het ontvangen bedrag, maar ook naar de documenten en voorwaarden die bij de schenking of erfenis horen.
Wat is er met de schenking of erfenis gebeurd?
Stel dat de schenking of erfenis niet in jullie gemeenschap valt. Dan is vervolgens belangrijk wat er met het geld is gebeurd.
Daarbij kunnen bijvoorbeeld de volgende situaties spelen:
Het geld is geïnvesteerd, bijvoorbeeld in jullie eigen woning, gebruikt voor de aflossing van de gezamenlijke hypotheek, belegd in aandelen of staat nog op een spaarrekening.
Er zijn aankopen mee gedaan, zoals een auto of spullen voor de inboedel.
Het geld is uitgegeven aan gezamenlijke kosten, vakanties, uitgaan of andere dagelijkse uitgaven.
Wat er met het geld is gebeurd, kan van belang zijn voor de financiële afwikkeling van jullie scheiding.
Geld geïnvesteerd of iets van gekocht
Is privégeld geïnvesteerd in bijvoorbeeld een gezamenlijke woning of gebruikt voor een gezamenlijke aankoop? Dan moet bij de scheiding worden bekeken of er sprake is van een vergoedingsrecht en hoe hoog dat recht is.
Het is daarom belangrijk dat kan worden aangetoond waar het geld vandaan kwam en waaraan het vervolgens is besteed.
Bewaar bijvoorbeeld bankafschriften, documenten over de schenking of erfenis en andere bewijsstukken waarmee de geldstroom kan worden gevolgd.
Wat als het geld is opgemaakt?
Lastiger wordt het wanneer een schenking of erfenis inmiddels is uitgegeven.
Misschien is het geld op een gezamenlijke rekening terechtgekomen en vervolgens gebruikt voor de kosten van het huishouden, schulden, vakanties of andere gezamenlijke uitgaven.
Dat betekent niet automatisch dat degene die de schenking of erfenis heeft ontvangen nergens meer aanspraak op kan maken.
Uitspraak van de Hoge Raad over schenkingen
De Hoge Raad deed op 5 april 2019 een belangrijke uitspraak over een situatie waarin een vrouw tijdens haar huwelijk verschillende schenkingen onder een uitsluitingsclausule had ontvangen.
De bedragen waren op de gezamenlijke bankrekening van de partners terechtgekomen en vervolgens uitgegeven aan verschillende gezamenlijke bestedingen.
De Hoge Raad oordeelde dat door het storten van het privégeld in de gemeenschap in beginsel een vergoedingsrecht tegenover de gemeenschap was ontstaan. Dat het geld vervolgens vanaf de gezamenlijke rekening was uitgegeven, betekende in deze zaak niet automatisch dat dit vergoedingsrecht was verdwenen.
Iedere situatie is anders
Dat betekent niet dat iedere schenking of erfenis die tijdens een huwelijk is uitgegeven bij een scheiding automatisch kan worden teruggevorderd.
De precieze omstandigheden zijn belangrijk. Denk aan de manier waarop jullie zijn getrouwd, eventuele huwelijkse voorwaarden, de voorwaarden waaronder de schenking of erfenis is ontvangen en wat er vervolgens met het geld is gebeurd.
Juist daarom is het verstandig om bij een scheiding goed in kaart te brengen welke schenkingen en erfenissen er zijn geweest en welke documenten en bankafschriften daar nog van beschikbaar zijn.
Hebben jullie hierover in het verleden geen duidelijke afspraken gemaakt? Dan kunnen jullie tijdens mediation bespreken hoe jullie hiermee om willen gaan en welke afspraken jullie hierover samen kunnen maken.
“Een erfenis of schenking is niet automatisch van jullie samen, maar wat ermee is gebeurd kan bij een scheiding wel belangrijk zijn.”
Online keuzehulp
Weet je niet waar je moet beginnen? Beantwoord een aantal korte vragen. Je krijgt direct een indicatie van het traject en de bemiddelaar in jullie regio. Zonder gegevens achter te laten.
Wil je liever je vragen rechtstreeks met iemand bespreken?
Eerste gesprek is kosteloos & vrijblijvend.
