Grootouders: Belangrijke rolmodellen
Opa en oma zijn voor veel kinderen erg belangrijk. Als de familiebanden hecht zijn, zijn kinderen vaak dol op opa en oma. In veel families zijn opa’s en oma’s voor kinderen de leuke volwassenen vol wijze verhalen over vroeger, met lekkernijen te over en alle tijd om te spelen en te knutselen. Opa’s en oma’s knijpen nogal eens een oogje toe waar papa en mama dat niet doen. Zij zijn geen opvoeder, maar absoluut een belangrijk rolmodel in het leven van veel kinderen. Volwassenen hebben dan ook vaak warme herinneringen aan hun grootouders. Hoe wil jij dat jouw kind terugkijkt op zijn/haar band met opa en oma?
Emotionele achtbaan
Een scheiding is een van de meest impactvolle dingen die mensen meemaken in hun leven. Mensen ervaren een scheiding als een emotionele achtbaan. Het is een rouwproces en het duurt circa 2 jaar voor mensen er met afstand op terug kunnen kijken. Ouders zitten hoog in hun emotie en er moet veel geregeld worden. In al dat tumult zijn mensen aan het overleven. Op zo’n moment is het vaak lastig om oog te hebben voor anderen die indirect bij de scheiding betrokken zijn, zoals opa’s, oma’s en andere nabije familieleden. Als de scheidingsbemiddelaar tijdens het maken van het ouderschapsplan niet expliciet doorvraagt op hoe jullie als ouders gaan zorgen dat de kinderen een goede band houden met hun opa’s en oma’s, ontstaat meer dan eens verborgen leed bij zowel de kinderen als de opa’s en oma’s.
Verborgen leed
Ik zeg verborgen leed, omdat het vanwege de gevoeligheid van het onderwerp lastig blijkt om het gemis bespreekbaar te maken. Kinderen zijn van nature loyaal naar hun ouders. Wanneer zij horen en/of voelen dat hun ouder hen zo heeft gemist, durven zij uit angst om de ouder te kwetsen vaak niet te vragen of zij naar opa en oma mogen. Opa’s en oma’s vinden het op hun beurt lastig om te beginnen over hun gemis, omdat zij zien hoe hun kind lijdt onder het gemis van de kinderen.
Zij willen de ouder dan niet bovenop al het verdriet belasten met hun eigen verdriet. Echter, door het onderwerp te vermijden wordt het probleem steeds groter. De band met de kleinkinderen lijdt eronder en de drempel om het bespreekbaar te maken wordt naarmate het langer duurt alleen maar hoger. Bespreekbaar maken dus. Maar hoe doe je dat?
Voorkomen is beter dan genezen
Het verwateren van de band tussen grootouders en kleinkinderen na een scheiding is te voorkomen, door duidelijke afspraken over de omgang tussen de kinderen en nabije familieleden te maken. Zeker wanneer er spanning is, of is geweest, tussen de ex-partner en de familie kan het een zeer gevoelig onderwerp zijn.
Een greep uit uitspraken in mijn praktijk
“Mijn kinderen zitten straks bij jouw moeder, terwijl ik gewoon thuis ben! Dat slaat nergens op. Ik mis tijd met mijn kinderen, omdat jij zo nodig de hort op moet! Je brengt ze maar gewoon bij mij…”.
“Ik vind het geen fijn idee dat mijn kinderen straks bij een vrouw zijn die mij haat. Wie zegt dat zij mij niet zwartmaakt? Bovendien heeft ze 0 verstand van opvoeden. Wie zegt dat ze zich aan mijn regels houdt en ik de kinderen niet oververmoeid en vol gesnoept terugkrijg?”
Hij: “De oneven week is jouw weekend, maar mijn vader is jarig. Mogen de kinderen mee naar mijn vaders verjaardag?” Zij: “Nee, ik zou niet weten waarom. Dat doe je maar in jouw weekend, ik zie ze al zo weinig. Hij: “Maar dan zijn ze er dus niet op opa’s verjaardag…”. Zij: “Dat je vader zijn verjaardag zonder de kinderen moet vieren is jammer, maar dat is de consequentie van scheiden. Jij wilde toch zo nodig scheiden? Dan moet je accepteren dat ze er niet altijd zijn. Niet in mijn tijd!”
Hij: “Ik vind het oké dat jouw ouders die dag oppassen, want dat doen ze nu ook. Maar denk maar niet dat ik hen daar ga halen of zij straks bij mij aan de deur staan om de kinderen te brengen. Ik hoef die mensen echt niet meer te zien. Dus jij brengt en haalt ze, anders gaat het feest niet door.” Zij: “Maar dan ben ik aan het werk, dat weet je toch?” Hij: “Tja, dan gaan ze maar naar de BSO. Jij brengt en haalt ze, of ze gaan gewoon naar de BSO”.
“Maar met alleen om de week een weekend zien mijn kinderen hun opa en oma dus nooit meer. Daar heb ik dan natuurlijk geen tijd voor. Zij willen echt niet bij opa en oma op de bank als ze ook in een speelparadijs hadden kunnen zitten. Logisch, maar wel moeilijk. Ik wil ook een leuke vader zijn, snap je? Anders zie ik hen straks helemaal niet meer”
Belangrijk stil te staan bij opa en oma tijdens de scheiding
Mediators te over die het onderwerp vanwege de gevoeligheid ervan liever overslaan. Het is immers niet bij wet verplicht hierbij stil te staan. Zoals in de praktijkvoorbeelden wel duidelijk wordt, gaan de argumenten maar weinig over de kinderen. Het gaat veelal om de eigen tijd van de ouder met de kinderen, om de eigen pijn van de beslissing om te scheiden, of om wantrouwen richting de ex-schoonfamilie.
Dat de kinderen het fijn vinden om hun opa en oma regelmatig te blijven zien, om bij familiefeesten aanwezig te zijn of om eens lekker verwend te worden door opa en oma vergeten ouders in hun eigen stress. Als scheidingsbemiddelaar vind ik het om die reden wél belangrijk om bij de band tussen kinderen en hun grootouders stil te staan.
Ik maak de onderliggende eigen wensen, behoeftes en angsten bespreekbaar. Een paar tranen verder ontstaat dan vaak de realisatie dat voldoende tijd met opa en oma, en de flexibiliteit van ouders naar elkaar en de kinderen om dat mogelijk te maken, juist kan bijdragen aan de eigen band van de ouder met het kind. Een kind dat voelt dat het ook na de scheiding nog altijd geliefd is in beide families en dat vrijuit kan spreken over en bewegen tussen de beide families, zal een positievere herinnering hebben aan de scheiding, dan een kind wiens papa en mama niet in staat bleken om het kind zijn/haar band met de familie te laten behouden.
Dat een ouder of grootouder een kind moet missen is vervelend, maar dat een kind onnodig, alleen maar vanuit de eigen pijn van de andere ouder, fijne momenten met een ouder of een grootouder moet missen is onacceptabel. Welke herinnering wil je dat jullie kinderen hebben aan de scheiding?
Welke afspraken kun je over grootouders maken?
De afspraken over de omgang van het kind met opa’s en oma’s zijn niet onder 1 kopje van het ouderschapsplan te vatten, maar lopen door het hele ouderschapsplan heen.
Bij het artikel over de zorgverdeling ontstaat de discussie over oppassen door opa en oma. Is het voor een paar uur sporten of op stap met vrienden nodig om de andere ouder te vragen voor de kinderen te zorgen, of is het dan prima om opa en oma te vragen? Mogen opa en oma nog altijd die ene dag oppassen, of gaan de kinderen naar de andere ouder of professionele kinderopvang?
Bij de artikelen over de intenties voor het ouderschap en onderhouden van contact met de familie van de ex-partner, ontstaat de discussie over wat ouders verstaan onder “het stimuleren van contact met de andere ouder en diens familie”. Hoe gaan ouders zorgen dat zij contact tussen de kinderen en de ex-schoonfamilie niet in de weg staan? Mogen de kinderen de ex-schoonfamilie bellen als zij dat willen? Naar de bruiloft van oom Jan en tante Tisha? Waarvoor maken jullie standaard een uitzondering op de reguliere zorgverdeling? Hoe zit die uitzondering er dan uit?
Bij de artikelen over verjaardagen, feestdagen en vakanties komt de vraag of de kinderen in de tijd van de andere ouder mee mogen naar de verjaardagen van opa en oma of het familieweekend, in hoeverre de traditionele vakanties met opa en oma nog kunnen en hoe jullie gaan zorgen dat de kinderen kerst kunnen vieren met beide families.
Als het gaat over waarover je elkaar na scheiding informeert, volgt de discussie of je het wel of niet moet melden aan je ex als de kinderen bij opa en oma logeren in je eigen weekend met de kinderen. Overnachtingen op een ander adres dan dat van de ouder worden gemeld, maar ook als dat bij opa en oma is, of is dat zo eigen dat dit niet valt onder ‘een ander adres’? Kortom, grootouders worden in alle belangrijke onderwerpen meegenomen in de discussie. Simpelweg omdat kinderen recht hebben op hun familie.
“Ook opa en oma blijven belangrijk.”
Online keuzehulp
Weet je niet waar je moet beginnen? Beantwoord een aantal korte vragen. Je krijgt direct een indicatie van het traject en de bemiddelaar in jullie regio. Zonder gegevens achter te laten.
Wil je liever je vragen rechtstreeks met iemand bespreken?
Eerste gesprek is kosteloos & vrijblijvend.
